Aracı kurum nedir, Aracı kurumların görev ve faaliyetleri nelerdir?

Reklamlar


Aracı kurum nedir, görev ve faaliyetleri nelerdir

Aracı kurumlar borsalarda oldukça önemli olup, diğer finans piyasalarındaki aracı kurumlardan daha fazla görev üstlenmektedir. Yatırımcılarla aracı kurumlar arasında alım satım emirleri ile ilgili güven bağının tesis edilmesi, yatırımcıların birikimlerini sağlıklı bir şekilde değerlendirmelerini sağladığı gibi, yatırımlarının güvenliği bakımından da çok önemlidir.

Borsa aracı kurumlarındaki aracılık hizmetleri;

Kendi nam ve hesabına,

Başkasının namı ve hesabına,

Kendi namına ve başkası hesabına alım satım işlemlerini içermektedir.

Aracı kurumların iki tür faaliyeti bulunmaktadır. İlki; birincil piyasa faaliyetleridir. Bunun anlamı menkul kıymetlerin ihracına aracılık etmektir. Diğeri; ikincil piyasa faaliyetleridir. Bunun anlamı da ihraç edilmiş menkul kıymetlerin alım satım işlemlerine aracılık etmektir. Detaylandırmak gerekirse;

Menkul kıymetleri portföyünde bulunduranlar arasında aracılık yapmak,

Menkul kıymet ihraç ederek fon talebinden bulunanlarla, menkul kıymet karşılığı fon arzı yapanlar arasında aracılık yapmaktır.

Borsada alım satım işlemi gerçekleştiren yatırımcılar için ikinci grup aracılık hizmetleri önemlidir ve bunlar borsa üyeleridir. Türkiye’deki aracı kurum mevzuatına göre; aracı kurumlarla aracılık faaliyetleri Seri:V No:46 Tebliğ ile düzenlenmiştir. Tebliğde; aracı kurumlar sermaye piyasası kanununun 30/1’de zikredilen faaliyetlerden minimum birini yerine getirmek için kuruldan yetki belgesi almış olan aracı kurum ve bankaları ifade etmektedir. Sermaye piyasası mevzuatında aracı kurum tarifi, Anonim Şirket olarak kurulmuş olan bankalar haricindeki kurumları kapsamaktadır. Mevzuata uygun bir şekilde işlem yapan aracı kurumlara aracılık faaliyetlerini gerçekleştirmeleri için yetki belgesi verilmiştir.

Aracı kuruluşların faaliyet konuları;

1- Sermaye piyasası araçlarının halka arz edilerek ya da edilmeksizin satışının yapılması,

2- İhraç edilmiş olan sermaye piyasası araçlarının alım satım işlemlerinde aracılık etmek,

3- opsiyon sözleşmeleri ve vadeli işlem dahil tüm türev araçlarının alım satımına aracılık etmek,

4- Repo ve ters repo denen menkul kıymetlerin geri alım satım taahhütleriyle alım satımına aracılık etmek,

5- Yatırım danışmanlığı yapmak,

6- Portföy yöneticiliği ya da işletmeciliği yapmak.

Aracı kurumlarda kuruluş koşulları:

Anonim şirket olarak kurulmuş olmaları,

Hisse senetlerinin hepsinin nama yazılı olması ve nakit karşılığı çıkartılması,

Sermayenin belirlenen miktardan az olmaması,

Esas sözleşmenin kurulun düzenlemelerine ve kanun hükümlerine uygun olması,

Kurucuların gereken mali yeterliliğe, güce ve itibara sahip olmaları gerekmektedir.

Aracı kurum seçimi, borsada birikimlerini değerlendirmek isteyen yatırımcılar için en fazla dikkat edilmesi gereken konudur. Yatırımcılara en avantajlı imkanları sağlamaları, komisyon ücretlerini düşük tutmaları ve en önemlisi de yetki belgelerinin olmasıdır. Aracı kurum tercihinin doğru yapılması, dolandırılmamaları ve birikimlerinin güvencede olması bakımından oldukça önemlidir.

Aracılık faaliyetleri:

Aracılık faaliyetleri, sermaye piyasası araçlarının yetkili kurumlarca kendi nam ve hesabına, başkasının nam ve hesabına ya da kendi namına fakat başkası hesabına alım satım işlemlerini kapsar. Bu faaliyetleri de ancak yetki belgesi olan kuruluşların gerçekleştirmesi yasal çerçevededir. Tebliğe göre aracılık faaliyetleri halka arza ve alım satıma aracılık biçiminde gerçekleşir.

Halka arza aracılık faaliyeti:

Önceden veya yeni ihraç edilen, ilk kez halka satılan sermaye piyasası araçlarının satış işlemlerine aracılık etmeyi kapsamaktadır. Önceden ihraç edilen ancak ilk kez halka satışı yapılacak araçların halka arzı birincil piyasa işlemleridir.

Halka arza aracılık faaliyetleri, yüklenimli aracılık ya da aracılık yüklenimi şeklinde gerçekleşmektedir. Yüklenimli aracılık; Kurulun kaydı altına alınmış olan sermaye piyasası araçlarının açıklamalarında belirtilen sürede satılmasını, satılamayan kısmın da satışı gerçekleştirene iadesini ya da satın almayı önceden taahhüt eden üçüncü şahıslara satışını ifade etmektedir.

Aracılık yüklenimi ise; Kurulun kayıt altına aldığı sermaye piyasası araçlarının, halka arzıyla satışının yapılması ve satılamayan kısmın da, bedeli satış müddeti sonunda bütünüyle ve nakden satın alınmasını kapsamaktadır. Buna da bakiye yüklenim denmektedir.

Alım satıma aracılık faaliyeti:

Önceden ihracı yapılmış olan sermaye piyasası araçlarının, ticari amaçla aracı kurum sıfatıyla alım satım işlemlerini kapsar. Sermaye piyasası araçlarının borsa içinde veya dışında ikincil piyasada alım satım işlemlerine aracılık etmektedir. İlk kez sermaye piyasası araçlarının alım satıma açılması ise halka arza aracılık faaliyetlerindendir.

Müşteriyle kurum arasında alım satım işlemleri aracılığı için bir çerçeve sözleşmesi yapılır. bu sözleşme ile birlikte müşteri o zaman emirleri kabul edebilir. Ülkemizde aracı kurum olarak faaliyette bulunan kuruluşlar, SPK’dan izin alarak belirlenmiş olan kurallar içinde, borsada işlem gören veya görmeyen hisse senetleri ile ilgili işlem yapabilmektedirler.

1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız (No Ratings Yet)
Loading...


fc_paylas.gif (150×23)

Soru sorun cevaplansın!

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir